نمایش جزییات خبر
در نشست «چرایی و‌ چگونگی ماندگاری داعش» مطرح شد؛
۸ مهر ۱۳۹۹ ۱۵:۳۲

احساس حقارت عامل جذب نیروهای داعشی

در نشست «چرایی و‌ چگونگی ماندگاری داعش» بیان شد که نیروهایی که عضو داعش می‌شدند احساس می‌کردند در طول تاریخ توسط غرب تحقیر شدند. بنابراین جوانان اهل سنت، کسانی که ریشه جهادی و سلفی داشتند به شدت از غرب متنفر بودند از این جهت که غرب تحقیر تاریخی را بر آن‌ها وارد کرده است. در واقع آن‌ها معتقد بودند که غرب امپراطوری عثمانی را تکه تکه و چندپاره کرده است.
احساس حقارت عامل جذب نیروهای داعشی

به گزارش روابط‌عمومی موسسه خانه کتاب و ادبیات ایران،  نشست «چرایی و‌ چگونگی ماندگاری داعش» به مناسبت چهلمین سالگرد هفته دفاع مقدس، دوشنبه (هفتم مهرماه) با حضور قادر آشنا، مدیرکل هنرهای نمایشی از سوی موسسه خانه کتاب و ادبیات ایران در نمایشگاه ملی دستاوردهای دفاع مقدس و مقاومت  برگزار شد.


ایجاد بحران توسط آمریکا عامل جمع شدن گروه‌های جهادی

قادر آشنا در ابتدای این نشست با اشاره به این که پدیده داعش به عبارتی جدید و به نوعی قدیمی است، اظهار کرد:  قدیمی از این بابت که نگاه سلفی‌گری و عمل کردن بر اساس سلف صالحی یک موضوع قدیمی است که در اندیشه برادران اهل سنت جاری و ساری است. بخشی دیگر داعش پدیده جدیدی است که در جهان اسلام می‌توان به آن پرداخت.


وی افزود: از قرن سوم هجری در بخشی از بدنه اهل سنت این باور شکل گرفته بود که باید بر اساس سنت صالح یعنی همان خلفای راشدین حکومتی شکل بگیرد. محمدبن عبدالوهاب نیز در قرن دوازدهم هجری بیشتر به این موضوع پرداخت.


او با اشاره به این که هر کجا، کشورهای غربی در جهان حضور پیدا کردند منشا اختلاف و درگیری و پدیده جدید بود، اظهار کرد: ریشه داعش در القاعده بود و  بر اثر حمله شوروی به افغانستان و اشغال آن از سراسر جهان گروه‌های مجاهد برای باز پس‌گیری بخشی از سرزمین جهان اسلام جمع می‌شوند، بدین صورت ریشه اولیه سازمان القاعده شکل می‌گیرد. با حمله صدام به کویت خاورمیانه تبدیل به پایگاه کشورهای غربی می‌شود. 


وی افزود: وقتی طالبان متلاشی می‌شود گروه‌های جهادی در سراسر جهان پخش می‌شوند.  مجددا با حمله آمریکا در سال ۲۰۰۳ میلادی به عراق،  فراخوان داده شده و گروه‌های جهادی از همه جای دنیا جمع می‌شوند. در واقع هرجا آمریکا کانون بحران ایجاد کند این گروه‌ها دور هم جمع می‌شوند. با حضور کشورهای غربی به ریاست آمریکا، القاعده عراق شکل می‌گیرد که در آن زمان یک هدف روشن داشت و غرب را به عنوان دشمن شماره یک جهان اسلام می‌دانست.

آمریکا تربیت کننده نیروهای داعش

آشنا همچنین گفت: در سال ۲۰۰۶ میلادی که ابومصعب الزرقاوی کشته می‌شود فردی به نام عمر بغدادی به حکومت می‌رسد منتها نه با نام القاعده، بلکه به اسم دولت اسلامی عراق. از این به بعد یک چرخش ۱۸۰ درجه‌ای به وجود می‌آید و دشمن شماره یک جهان اسلام را درون اسلام و تشیع اعلام می‌کنند و مرکز تشیع را ایران دانسته و می‌گویند دیگر با غرب کاری نداریم. در نهایت نیز قتل عام شدیدی صورت می‌گیرد. به حکومت رسیدن ابوبکر بغدادی با سال ۲۰۱۱ میلادی و به عبارتی بیداری جهان اسلام و بهار عربی مصادف می‌شود، همزمان در سوریه اعتراض به دولت بشار الاسد شروع شده و ارتش آزادی شکل می‌گیرد. به موازات این امر گروه‌های جهادی در عراق تشویق می‌شوند به سوریه رفته و به سرنگونی بشار الاسد کمک کنند. سوری‌ها از حضور نیروهای عراقی برای جنگ واهمه داشتند. اما در نهایت ابومحمد جولانی وارد سوریه شده و جبهه النصره را شکل می‌دهد و موفق می‌شوند بخش عظیمی از سوریه را بگیرد و به نوعی از ابوبکر بغدادی جدا می‌شود، پس از آن نیز ابوبکر بغدادی دولت اسلامی عراق و شام که مخفف آن داعش می‌شود را تشکیل می‌دهد و اعلام می‌کند جبهه النصره بخشی از این مجموعه است. اما النصره مقاومت کرده و این دو گروه یکدیگر را تکفیر می‌کنند، درگیری‌هایی بین‌شان صورت می‌گیرد اما ابوبکر بغدادی موفق می‌شود در سوریه جایگاه خود را باز کند.


مدیرکل هنرهای نمایشی درباره دلیل جذب نیروهای داعش با این وسعت و از هر ملیت گفت: داعش از کشورها و ملیت‌های مختلف نیرو جذب کرد. عوامل شکل‌گیری داعش می‌تواند از عوامل بقای آن نیز باشد. اولین عامل جذب،  موضوع «خلافت اسلامی» است؛ در اندیشه اسلامی وقتی می‌گویند ما به دنبال سلف صالح هستیم یعنی در پی حکومت شبه سلفی بوده و تمام حکومت‌های جهان را بدون استثنا غیر مشروع می‌دانند و کشورهای عربی، سلطنتی، دموکرات و هرشکل دیگر را نفی می‌کنند. «خلافت» ریشه در صدر اسلام دارد، از این جهت در سراسر جهان اسلام طرفدارانی دارند و فکر می‌کنند حلقه گمشده خود را پیدا کرده‌اند؛ بنابراین برای بر پا نگاه داشتن و حمایت از خلافت از سراسر جهان اسلام به آن می‌پیوندند. همین امر یکی از عوامل دوام داعش نیز بود، از طرفی در موضوع خلافت بحث شهادت و ایثار مطرح می‌شود و از این رو که داعش حرف جدیدی داشت بخش عمده‌ای از جوانان به آن پیوسته و برای بقای آن تا سر حد جان جنگیدند.


وی در ادامه بیان کرد: نکته دیگر در شکل‌گیری و ماندگاری داعش، حمایت کشورهای اسلامی و غیر اسلامی از آن‌ها است. به عنوان نمونه ترامپ در کارزار انتخاباتی اعلام کرد که خالق داعش دموکرات‌ها و به صورت خاص اوباما و هیلاری کلینتون هستند. کلینتون نیز در کتاب خاطرات خود می‌نویسد که در شکل‌گیری داعش نقش کم‌نظیری داشتیم. درواقع بریتانیا، آمریکا و اسرائیل در ایجاد داعش کمک کردند. همچنین از درون زندان‌های در اختیار امریکا نیروهایی تربیت شدند که به داعش پیوستند، از این رو گفته ترامپ و کلینتون دروغ نیست و به لحاظ نیروهای انسانی فرصتی به وجود آوردند.


او ضمن بیان این که کشورهای دیگری چون عربستان سعودی، قطر، امارات متحده عربی، اردن، بحرین، ترکیه نیز به داعش کمک کردند، گفت: از نظر اقتصادی نیز بر اساس مکتوبات غربی عربستان سعودی و کشورهای حاشیه خلیج فارس به نیروهای داعش به صورت ماهیانه کمک می‌کردند. همچنین به لحاظ تجهیزات نظامی نیز مورد حمایت قرار می‌گرفتند؛ که در نهایت سبب تشکیل یک دولت شد، البته این اصطلاح خودشان است. داعش به مثابه دولت از این رو مورد بررسی است که نیمی از خاک سوریه و بخشی از سرزمین عراق را اشغال کرده و طبق گفته خودشان ۲۰۰ هزار متر مربع سرزمین در اختیار داعش بود و بالغ بر ۱۰ میلیون نفر نیرو داشت.


آشنا با اشاره به این که رضایت کشورهای دیگر برای داعش ملاک نبود و تنها رضایت خودشان اهمیت داشت، گفت: از این رو اگر کسی با آن‌ها مخالفت می‌کرد بلافاصله او را می‌کشتند و سر از تنشان جدا می‌کردند. اگر کسی بخواهد رفتار داعش را با زنان، مردان، کودکان و اسرا بداند به کتاب نادیا مراد رجوع کند. برای داعش در جهان بدیلی کم پیدا می‌شود.


تفکر داعش همچنان وجود دارد

مدیرکل هنرهای نمایشی اظهار کرد: نکته دیگری که در شکل‌گیری داعش موثر بود و بسیار عمیق است احساس حقارت بود. نیروهایی که عضو داعش می‌شدند احساس می‌کردند در طول تاریخ توسط غرب تحقیر شدند. بنابراین جوانان اهل سنت، کسانی که ریشه جهادی و سلفی داشتند به شدت از غرب متنفر بودند از این جهت که غرب تحقیر  تاریخی را بر آن‌ها وارد کرده است. در واقع آن‌ها معتقد بودند که غرب امپراطوری عثمانی را تکه تکه و چندپاره کرده است.


آشنا درباره ابزار مورد استفاده داعش بیان کرد: داعش برخلاف القاعده یا طالبان از تمام امکاناتی که در عرصه رسانه وجود داشت به نحو احسنت استفاده کرد، فیلم‌های زیادی را ساخته و منتشر کرد و از افرادی بهره گرفت که از نظر چهره زیبا و تحصیل کرده بودند و علت حضور خود را احیای خلافت اعلام می‌کردند از این رو داعش کل جهان را تحت پوشش قرار داد.


وی با اشاره به این که ایجاد رعب و وحشت یکی از ویژگی‌های اصلی داعش بود تصریح کرد: من تا به حال در هچ کجای دنیا ندیدم به اندازه داعش در حوزه رسانه کار کرده باشند. کتاب و مقاله نیز فراوان داشتند و یکی از کارهای جالب داعش تدوین زندگی بزرگان خود در ۶ یا ۷ صفحه به صورت خلاصه بود که آن را در جهان اسلام پخش کرد.


قادر آشنا در پایان گفت: به نظر من بهترین راه مقابله با داعش حوزه فرهنگ، هنر و اندیشه است و  باید کسانی که به داعش پیوسته یا قصد دارند بپیوندد را اقناع کرده و  تفکر داعش را نیز از بین ببریم. عمده مطالعاتی که انجام شد بر اساس مباحث ژورنالیستی بود، ولی به تدرج که دسترسی به منابع داعش فراهم شد پژوهش‌هایی نیز صورت گرفت اما در این زمینه کم کار شده است و نیاز است درباره آینده، روانشناسی و فعالیت داعش  کارهایی انجام دهیم.

a
اظهار نظر
امتیاز را وارد کنید
نام را وارد کنید
ایمیل را وارد کنید
تعداد کاراکتر باقیمانده: 500
نظر خود را وارد کنید